Yalan, genel olarak insanların korku ya da kaygı duyduğu bir durum, olay ya da andan kurtulmak için başvurduğu bir savunma mekanizmasıdır. Bu çoğunlukla kişinin otomatik olarak yaptığı bir kendini koruma yoludur. Tabi ki bu eylemi otomatik olarak yapmak yalan söylemenin sağlıklı bir savunma mekanizması olduğu anlamına gelmez. Sonuçta kişi hatası veya kaygısıyla baş edemeyip onu gizleyerek gerçeğe uygun olmayan bir girişimde bulunmaktadır. Ancak çocukların yalan söyleme davranışı yetişkinlerin kendini koruma yöntemi olarak kullandığı gibi bir davranış değildir. Bu okul öncesi dönem çocuğunun gelişiminin bir parçasıdır. Peki, “Çocuklarda yalan söyleme davranışı neden ortaya çıkar?”.

Okul Öncesi Çocuklarda Yalan Söyleme Davranışı Neden Görülür?

Çocuklar okul öncesi dönemde gerçek ve gerçekdışı olayları birbirinden ayırmakta zorlanmaktadır. Çünkü bu dönem çocuğunun gerçeklik algısı henüz oluşmamıştır. Çocukların gerçeklik algısını oturtabilmesi için bu süreç bir geçiş aşaması olarak düşünülebilir. Çocuk henüz gerçek ve gerçekdışı sembolleri ayırma yetisine sahip olmadığından gerçek olmayan şeyleri anlatarak yetişkinlerin gözünde yalan söylüyor olabilir. Ancak çocuk aslında karşısındaki insanı aldatma veya kendi kaygısını bastırma amacıyla bu davranışı sergilememektedir.

Çocuğun anlattığı olaylar abartılı, eksik, yanlış, uydurma veya gerçekdışı sembollerin bulunduğu olaylar şeklinde olabilmektedir. Örneğin çocuk gerçek olmadığı halde arkadaşlarının yanında babasının çok para kazandığını ve yakında yeni bir araba alacağını anlatabilir. Bu çoğu kez çocuğun hayalinde kurduğu gerçekdışı olan olayın etrafa aktarılmasıdır. Rüyalar, hayaller, izlenilen programlar buna kaynaklık edebilmektedir.

Normal süreçte ilkokul çağına geçildiğinde yavaş yavaş bu durumun değişmesi beklenmektedir. Bu nedenle ebeveynlerin paniğe kapılmadan sakin kalarak, kızmadan yargılamadan bunun doğal olduğunu bilerek çocuklarına yaklaşmaları gerekmektedir. Bu yüzden çocuklarda görülen yalan söyleme davranışını “davranış bozukluğu” olarak adlandırmak için önce çocuğun yaşı ve yalanı neyden sonra söylediği göz önünde bulundurulmalıdır. Eğer çocuk ilkokul çağına gelmesine rağmen sıkıştığını hissettiğinde, fazla kısıtlandığında, her şeyine müdahale edildiğinde, övülme veya sevilme ihtiyacı hissettiğinde, cezalandırılmadan kaçındığında veya kızılacağını düşündüğünde yalan söyleme ihtiyacı hissediyorsa bu konuda bir uzmana başvurmak faydalı olacaktır.

Okul Çağı Çocuklarında Yalan Söyleme Davranışı Neden Görülür?

• Çocuğun aile üyelerinin veya çevresindeki insanların sık sık yalana başvuruluyor oluşu,
• Çocuğa yeterince ilgi, sevgi veya değer göstermiyor, koşullu gösteriliyor ya da fazla gösteriliyor oluşu,
• Çocuğun eleştirilmesi, aşağılanması ya da toplum içinde rencide ediliyor oluşu,
• Çocuğun cezadan, kızılmasından kaçıyor oluşu,
• Çocuğun hayranlık kazanmak istiyor, övgü almak istiyor oluşu,
• Ebeveynlerin veya arkadaşlarının sevgi ve ilgisini paylaşmak istemiyor oluşu,
• İstemediği ancak ebeveynlerin direttiği bir şeyi yapmak zorunda kalıyor oluşu,
• Ebeveynlerin çocuğu fazla kısıtlıyor ve yaptıklarına müdahale ediliyor oluşu vb.

Yalan Söyleyen Çocuğa Nasıl Davranılmalıdır?

1. Başlangıçta ebeveynler yalanın içeriğine değil çocuğun neden yalan söylediğine odaklanmalıdır. Çünkü çözüm çocuğun neden bu davranışı yapmaya yöneldiğini anladığımızda sağlanabilecektir.
2. Anne-babalar çocuğa doğruyu söylemek noktasında model olmalıdır. Çocuk birincil olarak ebeveynlerinin davranışlarını model almaktadır. Ebeveynler çocuğa doğru söyle derken kendileri etraflarındaki insanlara yalan söylerse çocuk yalan söyleme davranışından vazgeçmeyecektir.
3. Ebeveynler çocuğu yalana itecek davranışlarda bulunmamalı ve çocuğun yapamayacağı büyük sorumlulukları ona yüklememelidir.
4. Anne-babalar çocukları başka insanlarla kıyaslamamalıdır.
5. Ebeveynler çocuğu eleştirmemeli, küçük düşürmemeli, tehdit etmemeli, cezalandırmamalı, baskıcı tutumlar sergilememelidir. Bunlar çocuğu kötü hissettireceğinden yalan söyleme davranışına daha çok itecektir.
6. Ebeveynler çocuğun yalan söylediğini fark ettiğinde hemen bunu çocuklarıyla yüzleştirmemeli, “İşte senin açığını yakaladım.” mesajını onlara vermemelidir. Bu alternatif yollarla çocuğa gösterilmelidir.
7. Ayrıca çocuğun yalan söylediği fark edildiğinde cezalandırmak veya kızmak yerine yaptığının doğru bir davranış olmadığı hatırlatarak bunu tamir etmesi için desteklenmelidir. Böylece çocuk yaptığı hatanın telafi edilebilir olduğunu anlayacak ve buna başvursa bile sonrasında ailesine gidip doğruyu söyleyebileceğini öğrenecektir. (“Hadi gel birlikte anneye doğruyu söyleyelim. Yaptığımızın yanlış olduğunu ve üzgün olduğumuzu ona söylersek bizi anlayacaktır.” gibi)
8. Bu aşamada iletişim çok önemlidir. Çocuğun bir sorun, sıkıntı, istek veya ihtiyacını paylaşmak istemesi halinde yargılanmadan veya karşı tarafın sevgisi azalmadan bunları ailesiyle konuşabilmek ister. Eğer bu sağlanabilirse zaten otomatik olarak yalan söyleme davranışı yavaş yavaş ortadan kalkacaktır.

Tabi ki ebeveynler yalan söyleyen çocuğa her zaman bu kadar sakin ve anlayışlı yaklaşamamaktadır. Eğer anne-babalar bu süreçle baş etmekte zorlanıyor, nasıl davranacaklarını bilemiyor, bazı şeyleri uygulamaya çalışmalarına rağmen başarılı olamıyor ise bir psikologdan yardım almaları sürecin çözümü için etkili olacaktır. Ayrıntılı bilgi almak, destek talebinde bulunmak veya randevu almak için iletişim adreslerinden bana ulaşabilirsiniz.

The post Çocuklarda Yalan Söyleme Davranışı Nasıl Önlenir? appeared first on Bengisu Eğridere - Klinik Psikolog - Ankara Psikolog.

Depresyon Belirtileri Nelerdir?

Kısaca Depresyon nedir? sorusuna değindik. Şimdi depresyon belirtileri üzerinde biraz duralım;

• Üzüntü,
• Endişe,
• Hayattan keyif alamama,
• Yaşamını devam ettirmek için gerekli olan enerjinin azlığı,
• Hiçbir şey yapamaz halde hissetme,
• Daha önceden heyecan veren aktivitelerin kişiyi artık heyecanlandırmıyor oluşu,
• Kendi içine kapanma,
• Çevreden uzaklaşma,
• Hiç veya çok uyuma,
• İştah kaybı veya aşırı iştah,
• Öfke ve tahammülsüzlükte artış,
• vücutta açıklanamayan ağrı ve acılar,
• Cinsel istek kaybı,
• Yorgunluk hissi,
• Kişinin kendini sıkıcı, yetersiz ya da hissiz görüyor oluşu,
• Çaresizlik- umutsuzluk içinde olma,
• Suçluluk duygusu hissetme,
• Tekrarlayan olumsuz düşünceler
• Tekrarlayan intihar düşünceleri,
• Dikkati toparlamada zorluk,
• Unutkanlık vb.

Eğer yukarıda belirtilen durumları kişi iki hafta geçmesine rağmen benzer şiddette deneyimliyor ise depresif duygu durumu içerisinde olabilir demektir. Depresyon belirtileri gösteren bireylerde eş zamanlı cinsel işlev bozuklukları, panik bozukluklar, madde kullanımı, yeme ve uyku bozuklukları ya da kendilik bozuklukları gibi ek sorunlar görülebilmektedir.

Depresyon Nasıl Tedavi Edilir?

Öncelikle depresyonun organik temelli olup olmadığının öğrenilmesi gerekmektedir. Majör depresyon durumunda hormonal bir sıkıntı olduğunu bildiğimizden ilaç tedavisinin uzmanlarca başlatılması önerilmektedir. Bunun yanında çeşitli enfeksiyon hastalıkları, tümör, merkezi sinir sistemi hastalıkları, beden travmaları, metabolik rahatsızlıklar, mide-bağırsak hastalıkları gibi rahatsızlıklar depresyon belirtilerine benzer çeşitli görünüşlere neden olabilmektedir. Bu durumda öncelikle danışanlar bir psikiyatri ve dahiliye konsültasyonu isteyebilmekteyiz. Bu noktada eğer herhangi bir organik sıkıntıya rastlanmazsa kişileri depresyonun çözümü için ilaç tedavisindense bireysel psikolojik destek sürecine yönlendirmekteyiz.

Depresyonda İlaç Tedavisi Etkili Olur Mu?

Az önce de bahsettiğim gibi organik bir bozukluk bulunma halinde ilaç tedavisi elzemdir. Bunun dışında çeşitli stres yaratan yaşam olayları sonrasında arkadaşlarımızdan ya da yakınlarımızdan bu tür belirtiler gösterip psikiyatri kliniklerine giderek depresyon tedavisi için ilaç kullanımına başlayanları duyuyoruz. Kişiler ilaç kullandıkları süre zarfında kendilerini daha işlevsel, daha canlı ve daha mutlu hissederler. Ancak ilaç tedavisi bırakıldığında belirtilerin bir kısmı her zaman aynı şiddetle olmasa da geri gelmektedir. Bunun yanında uygulanan ilaç tedavilerinde her ilaçta olduğu gibi belirli yan etkilerin görülebilme olasılığının olduğu unutulmamalıdır. Ki psikiyatrik ilaçlarda bu yan etkiler diğer ilaçlara oranla biraz daha fazla görülmektedir. Bu nedenle dönemsel çözüm değil kalıcı çözüm isteyen kişilerin psikolojik destek almaları önerilmektedir. Psikolojik destek depresyonun kaynağının ne olduğunun bulunmasını sağlayarak bununla mücadele için kişilere yeni kapılar açar ve çoğunlukla kalıcı çözümler sunar.

Bu doğrultuda ayrıntılı bilgi almak, sorunları çözmek ve destek talepleri için bir psikolog veya aile danışmanıyla iletişime geçebilir veya randevu talep edebilirsiniz.

The post Depresyon Nedir? appeared first on Bengisu Eğridere - Klinik Psikolog - Ankara Psikolog.